Thị trường AI cuối 2026: chi tiêu tăng vọt, agent lên ngôi
Chi tiêu AI của doanh nghiệp toàn cầu tăng hơn 5 lần trong một năm, agent tạo ra phần lớn lưu lượng — trong khi phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm.
Một năm trước, câu hỏi phổ biến là "có nên dùng AI không". Cuối 2026, câu hỏi đã thành "dùng AI ở đâu để ra kết quả rõ nhất". Vài con số đáng chú ý từ các báo cáo mới.
Chi tiêu tăng 5,4 lần trong một năm
Theo báo cáo State of Enterprise AI 2026 của Menlo Ventures (công bố 03/11/2026), chi tiêu cho AI của doanh nghiệp đạt khoảng 176,8 tỷ USD tính đến tháng 9/2026, so với khoảng 33 tỷ USD năm 2025 — gấp khoảng 5,4 lần.
Một vài điểm đáng chú ý trong báo cáo:
- Tỷ lệ doanh nghiệp trả tiền cho AI tăng từ 55% lên 65%; phần lớn tăng trưởng đến từ các doanh nghiệp đã dùng và chi nhiều hơn.
- Doanh nghiệp dự trù ngân sách gần gấp đôi năm trước nhưng thực chi khoảng 2,5 lần ngân sách.
- Ở mảng ứng dụng (khoảng 77 tỷ USD), lập trình chiếm khoảng 34 tỷ USD và trợ lý, công cụ năng suất khoảng 25 tỷ USD.
- Trong chi tiêu API model của doanh nghiệp, báo cáo ước tính Anthropic chiếm khoảng 55%, OpenAI 31%, Google 9%. Model mã nguồn mở xử lý khoảng 1/5 lượng token nhưng chỉ chiếm khoảng 1/25 tiền chi.
Lưu ý: Menlo Ventures là nhà đầu tư của Anthropic và OpenRouter — điều này được nêu rõ trong báo cáo — và các con số tổng là ước tính của họ.
Agent đã vượt con người
Chi tiết đáng chú ý nhất: trên OpenRouter, agent tạo ra khoảng 80% tổng số token, gấp khoảng 7 lần lưu lượng do con người trực tiếp tạo ra. Kể từ khi lưu lượng agent vượt con người vào tháng 2, lượng token của agent tăng khoảng 37 lần, trong khi của con người tăng khoảng 5 lần.
Nói cách khác: AI đang chuyển từ "trả lời câu hỏi" sang "tự làm việc" — gọi công cụ, đọc tài liệu, chạy nhiều bước liên tiếp. Đây cũng là hướng tôi đi với Văn Phòng AI và AI Gateway.
Doanh nghiệp Việt đang ở đâu?
Báo cáo Khai phá tiềm năng AI Việt Nam 2026 (khảo sát của Strand Partners, công bố tại sự kiện của AWS) cho thấy:
- Khoảng 26% doanh nghiệp — tương đương khoảng 245.000 doanh nghiệp — đang ứng dụng AI, tăng từ 18% năm trước.
- 64% doanh nghiệp dùng AI ghi nhận doanh thu tăng trung bình 15%; 72% thấy năng suất tốt hơn.
- Nhưng 61% vẫn đang khám phá hoặc thử nghiệm, chỉ 8% đã đưa AI vào quy trình vận hành.
- Với AI agent: 38% doanh nghiệp được khảo sát biết đến; trong số đó 8% đã tích hợp vào quy trình cốt lõi, 19% đang thử nghiệm.
Một bài trên VnEconomy dẫn báo cáo AI Radar 2026 của BCG chỉ ra khoảng cách lớn: gần 90% doanh nghiệp nói đã dùng AI, nhưng rất ít doanh nghiệp ghi nhận giá trị kinh doanh thực sự — vì AI chủ yếu vẫn được dùng ở mức cá nhân (viết, soạn báo cáo) thay vì gắn vào quy trình cốt lõi.
Góc nhìn của tôi
Hai bức tranh này nói cùng một điều: giá trị nằm ở quy trình, không nằm ở công cụ. Một tài khoản chatbot cho mỗi nhân viên là bước khởi đầu, nhưng thứ tạo ra khác biệt là khi AI được nối vào dữ liệu thật — đơn hàng, tồn kho, phiếu bảo hành — và được giao những việc trọn vẹn, có người kiểm tra.
Muốn đi tới đó, doanh nghiệp cần ba thứ mà công nghệ không tự mang lại: quy trình đủ rõ để giao cho máy, dữ liệu đủ sạch để máy dùng, và một điểm kiểm soát chung về quyền, chi phí và nhật ký — thứ mà một cổng AI làm rất tốt.